Baskenland

De Basken zijn het oudste volk van Europa, spreken de oudste taal van Europa en beschikten over een onafhankelijke staat, veel groter in oppervlakte dan nu het geval is, gebaseerd op een echt democratische staatsbestel.

In de loop van de geschiedenis ontwikkelden zij hun eigen wetten en rechten, de "Fueros". Zij waren, zoals soms wordt vermeld in boeken, geen bloeddorstig volk, en grepen alleen naar de wapens om hun grondgebied te verdedigingen. Nooit hebben zij aanspraak gemaakt op andere gebieden, dit in tegenstelling tot het Spaanse imperialisme. Dit Spaanse imperialisme heeft ervoor gezorgd dat het volk, de taal en de rechten op een ongemeen brutale manier naar de verdoemenis werden gestuurd.

De politieke situatie van het Baskische Volk is vrij uniek (alhoewel niet alleenstaand) en er kan pas een oordeel geveld worden als de complexiteit van die situatie begrepen wordt.

De Basken zetten zich terecht schrap als het om zelfbeschikking gaat. Het is een vorm van acute zelfverdediging door een miskend volk. Trouwens, kan er wel sprake zijn van democratie zonder het recht op zelfbeschikking te erkennen? Kan er sprake zijn van democratie als de electorale en administratieve grenzen zo getrokken worden dat zelfbeschikking onmogelijk wordt?

De Baskische taal, het Euskara, maakt een centraal gegeven uit van die identiteit. Op het vlak van opvoeding, publieke administratie en media, taalpolitiek en de praktijk ervan, gebeurt er heel wat in Euskadi. Wij, Vlamingen, kunnen er nog wat van leren. Zeker wat de fierheid over onze eigen identiteit betreft. Zij zijn in ieder geval geen “Lamme Goedzakken”.

De wijze van aanpakken, niet alleen bij dramatische momenten en gebeurtenissen, maar ook door de wijze waarop zij hun dagelijkse strijd leveren levert telkens weer hartverwarmend verhalen op van hoe dat prachtige, gewone volk zich vrijblijvend engageert.

De situatie is met de jaren complexer geworden. Er is een Baskische Nationalistische regering en een Baskisch Nationalistische oppositie. Dat zijn niet zomaar twee politieke entiteiten, wel twee politieke culturen. Noem het maar minimalisten en maximalisten. De ene heeft de macht in handen, de andere de erfenis van solidariteit en strijd. Er zijn af en toe tragische klanken te horen: de Baskische politie wordt beschuldigd van foltering en ETA heeft een paar van die Baskische politieagenten, om het eufemistisch uit te drukken, lik op stuk gegeven.

De hoofdvoorwaarde die ETA stelt voor vrede, is de hereniging van Hegoalde (Spaans-Baskenland of Euskadi) met Nafarroa-Navarra en Iparralde (Frans-Baskenland), om zo samen Euskal Herria te vormen: het land van de Basken. Samenhangend met die voorwaarde is ook de eis van een referendum waarbij het volk zich kan uitspreken over de eigen politieke toekomst, inclusief een eventuele optie tot afscheiding van Spanje of het verwerpen daarvan. Dit is nu niet mogelijk binnen de huidige Spaanse grondwet.

Veel Basken stemmen op nationalistische partijen en kunnen akkoord gaan met de principes van hereniging en zelfbeschikking. Maar niet alle Basken ondersteunen de gewapende strijd (vroeger was dat anders). Probleem is dat er geen andere uitweg is: de Spaanse grondwet verhindert alle andere opties.

Wat willen de Basken? Hebben zij al geen democratisch systeem zoals in andere Europese landen? Genieten zij nu al niet van een substantiële autonomie? Wat is dan de bedoeling van hun eeuwigdurend protest, van hun ontelbare massademonstraties, van hun gewapende strijd?

Vele onder u zullen allicht wel gehoord hebben over het bombardement op Gernika, of gelezen hebben over het Proces van Burgos, of op TV beelden gezien hebben van de aanslag op admiraal Carrero Blanco, rechterhand van Franco. Iedereen heeft kennis kunnen nemen van de reeks aanslagen door ETA. Maar weinigen kennen de oorzaken van het conflict tussen de Basken en de Spaanse en Franse regering.

De reactie van de Spaanse en Franse regeringen, die halsstarrig de Baskische identiteit blijven ontkennen, is er altijd één van repressie geweest. In veel gevallen zelfs door gebruik te maken van illegale methodes: foltering, “shoot to kill”, doodseskaders zoals BVE en GAL.

Is het dan zo onbegrijpelijk dat ETA naar de wapens grijpt? Is dit zelfverdediging of terrorisme uit protest? Dit houdt geenszins een goedkeuring in voor de gewapende strijd, wel een voorzichtig begrip. Je moet het maar meemaken: 7 jaar dictatuur onder Primo de Rivera, een 3 jaar durende gruwelijke burgeroorlog, 40 jaar meedogenloze dictatuur en nadien nog eens meer dan 30 jaar meedogenloze repressie.

Wat gemeenzaam “het Baskisch probleem” wordt genoemd, is helemaal geen probleem, of beter gezegd, het zou er geen mogen zijn. De Basken zoeken niets anders dan een minimale erkenning als een natie, een statuut van territoriale entiteit en de normalisering van hun taal, het Euskara.

Als het probleem er in bestaat dat de Spaanse staat zich bedreigd voelt door ETA, dan is dat geen Baskisch probleem, maar een Spaans probleem waarvan ze zelf de oorzaak zijn. Om het even welke regering er aan de macht is, links of rechts, zij modderen maar wat aan zonder aan het probleem iets te doen. Integendeel. zij maken het van jaar tot jaar erger.

De onderliggende oorzaken: de ontmanteling van de oudste staat van Europa, de ontmanteling van het oudste volk van Europa, de imperialistische en revisionistische strategie van Spanje en de strategie van verdeel, heers, lieg en ondruk, het zijn allemaal elementen die meespelen in die strijd.

 

Euskadi 

 

 

 

   

Catalonië        Noord-Ierland         Schotland       Tirol      Zuid-Afrika