Wim Maes

WIM MAES (°Berchem 8-8-1925 -  †Brasschaat 3-10-1968)

Wim Maes werd geboren uit een Vlaams-nationale familie: vader André was medestichter en eerste penningmeester van het Vlaamsch Nationaal Zangverbond en tijdens de Tweede Wereldoorlog oorlogsschepen van onderwijs voor het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) in Kontich.  

Wim Maes zelf werd als kind lid van AVNJ (Algemeen Nationaal Jeugdverbond), tijdens de oorlog lid van de Dietse Militie/Zwarte Brigade en daarna van de zogenaamde "Fabriekswacht".

Na de oorlog werd de familie Maes zwaar getroffen door de repressie. Bij de "bevrijding" gingen zowel Wim als zijn vader de gevangenis in. Wim werd op 19-jarige leeftijd veroordeeld tot drie jaar en moest zware dwangarbeid verrichten in de steenkoolmijn van Zwartberg.

Terwijl hij daar zat deed zich een drama voor dat zijn Vlaamse overtuiging enkel gesterkt heeft. Zijn vader leed aan een maagzweer en werd tijdens zijn gevangenschap in de Begijnenstraat te Antwerpen onvoldoende verzorgd, zodat hij zwaar ziek werd vrijgelaten om in 1945 thuis te sterven. Wim, op dat ogenblik nog opgesloten, kreeg zelfs geen toestemming om de begrafenis bij te wonen.

Eens vrij uit de gevangenis ging Wim aan de slag als bakkersjongen en woonde een tijdlang in een huurhuis in Borgerhout. (Enkele jaren later, toen hij al lang verhuisd was, schilderde een "snuggere" tegenstander een groot hakenkruis op dat huis....).

Later ging Wim zich inzetten als propagandist voor de Vlaams-nationale partijpolitiek: aanvankelijk voor de Vlaamse Concentratie, dan voor de Volksunie. In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van juni 1958 werd Wim door Rudi van der Paal aangezocht om de VU-propaganda in het arrondissement Antwerpen te coördineren. Aanvankelijk hield Wim zich nog op de achtergrond. In september van dat jaar werd hij officieel aangesteld tot arrondissementeel propagandaleider. Wim Maes nam daarmee de leiding op zich van de Antwerpse Vlaamse Militanten Orde (VMO) die tot dan een wisselvallige werking en leiding had.   

Het oorspronkelijke V.M.O. logo (tryfos rune)

De Antwerpse VMO kende begin de jaren ’60 onder zijn leiding een snelle uitbouw en ging andere VMO-groepen duidelijk overvleugelen. Wim Maes werd dan ook de feitelijke leider van de organisatie, ook al bleef zijn naamgenoot Bob Maes officieel steeds nationaal verantwoordelijke.

De Antwerpse VMO-groep telde al vlug meer dan honderd vaste militanten.

Het was ook Wim Maes die in het voorjaar van 1958 het uniform (grijs hemd, zwarte das) bij de VMO invoerde. Tevens startte men in 1960 met een VMO-muziekkapel die meteen het uniform legitimeerde. Ongetwijfeld genoot de VMO een grote populariteit bij de basis van de Volksunie. 

20 jaar V.M.O.

Hoe het kwam dat Wim Maes in staat was zovele militanten te bezielen valt moeilijk te verklaren. Alom wordt gezegd dat Wim "iets" over zich had : een eerlijkheid, een eenvoud, een idealisme dat zich niet uitte in strakke bevelen of een hard generaalsgedrag, maar dat aanstekelijk werkte en gezag uitstraalde. Het "Pallieterke" omschreef het als volgt :

"Eenvoudig, beminnelijk, ongedwongen, bescheiden, hartelijk, met een toch niet lawaaierige uitbundigheid in zijn gevoelens, kende hij geen hoogmoed. Hij liet zich op niets voorstaan. Ook niet op zijn nochtans niet te schatten verdiensten. Lag in die schoon-menselijke eigenschappen van hem misschien de verklaring van het gezag dat hij - zonder erkende en van hogeruit gewaarborgde hiërarchie, zonder sancties - op zijn V.M.O.-ers uitoefende ? Dat zal wel zo geweest zijn, maar toch maar ten dele. Want daarbuiten had hij nog "iets" in zich, waardoor men zijn gezag aanvaardde en erkende. Wie zal dat "iets" helemaal juist omschrijven ? Het was er in ieder geval en misschien koppelen we het nog het best aan zijn gloeiend geloof in de zaak van zijn volk, zijn hartstochtelijk Vlaams en Diets nationalisme."

Wim leidde talloze acties en betogingen van de VMO. Herhaaldelijk kwam hij daardoor met het gerecht in aanraking en werd Wim ook in hechtenis genomen. In de Volksunie zelf vervulde Maes nog de functies van provinciaal (1961-1962) en arrondissementeel (1962-1964) secretaris.

De eerste breuk tussen de VMO en de VU, eind 1963 en de daaropvolgende omvorming van de Antwerpse VMO tot de Volksunie Militanten (VUM) werd door Wim zeer slecht verteerd. In juni 1964 kondigde hij zelfs zijn ontslag aan uit de partij, maar hij trok dit al snel weer in. In juni 1966 volgde er een definitieve breuk tussen de VU en de Antwerpse VMO. Er bleven wel uitstekende contacten tussen de VMO en de traditionele, rechtse nationalisten in de partij. Vooral Hector Goemans en Rudi van der Paal onderhielden met Wim Maes een zeer goede relatie. De VMO bleef dan ook voor de VU nog lange tijd propagandawerk verrichten.  

Het overlijden van Wim Maes op 3 oktober 1968 kwam als een volslagen verrassing. Het bericht sloeg in gans de Vlaamse Beweging in als een bom. Wim had nooit gezondheidsproblemen gehad, en had zich kort voordien nog medisch laten controleren. Het was een hartaanval die hem velde. Midden in de nacht ging hij rechtop zitten in bed, slaakte een kreet, ging weer liggen en was dood. Het is onmogelijk te zeggen wat zijn dood heeft veroorzaakt. Had het hectische leven zijn tol geëist ? Of was de zware discussie die hij de avond voordien had gevoerd de oorzaak ? We zullen het nooit met zekerheid weten, maar zijn organisatie, de V.M.O. bleef verweesd achter.

VMO militanten dragen Wim Maes naar zijn laatste rustplaats

Tussen de 1000 à 2000 Vlaamsnationalisten verzamelden te Brasschaat voor de uitvaart van Wim Maes. Talrijke volksvertegenwoordigers waren aanwezig. Een zee van bloemen werd aangedragen. Acht militanten droegen zijn doodskist van de kerk naar zijn laatste rustplaats, onderweg afgelost door acht anderen. De begrafenis maakte diepe indruk op alle aanwezigen. Volgens het Pallieterke was het een "princelijke" begrafenis : "Het gebeurt niet zo gauw dat er in de kerk luidop gesnikt wordt door mensen die niet tot de familie van de overledene behoren. Hier, nu werd luidop geweend. Door vrouwen. Maar ook door mannen. En van alle slag. Want de duizenden op de begrafenis van Wim Maes boden werkelijk een beeld van de echte Vlaamse beweging.....Die begrafenis maakte duidelijk hoe deze zo volstrekt eenvoudige man reeds tijdens zijn leven een mythe geworden was."

Zelfs zijn tegenstanders hadden respect voor hem. in "Le Matin" schreef G. Desguin : "....We geloven dat zijn opgewondenheid, oorzaak van laakbare daden, haar oorsprong vond in een verward romantisme....hij vocht voor een ideaal dat reeds tijdens zijn jeugd gestalte had gekregen......hij aarzelde niet in het nemen van persoonlijke risico's in de botsingen die hij uitlokte.....ziedaar de laatste groet die men kan brengen aan een man die verwoed zijn gevecht leverde tegen gedachten die wij vertegenwoordigen en verdedigen. Aan een man die op het front stond en niet erachter.".

                                   .O. bleef verweesd achter.

In 1975 vond links "dapper" uitschot van de zogenaamde "vrijzinnige bevrijdingsorganisatie" het nodig om zijn graf te vernielen en met hakenkruisen te bekladden. Maar dat heeft niet kunnen verhinderen dat tot op vandaag zijn naam door velen met respect wordt uitgesproken.

Wim Maes, de V.M.O. groet U .

Bidprentje Wim Maes

"Help nu uzelf, zo help'u God
uit der tirannen
benauwde Nederlanden.........."

Een lied....drie...vier !

De V.M.O. was zeer inventief in het parafraseren van Dietse of Vlaamse liederen. Zo is een mooi voorbeeld de aanpassing van het Nederlandse NSB lied "WA marcheert" (WA betekent Weerbaarheidsafdeling, de militie van de NSB) naar de Vlaamse versie "V.M.O. marcheert". Hierbij de originele tekst, en, in kleur aangeduid, onderaan de aangepaste versies.

Daar dreunen trommels door de straten,
daar stampen laarzen op het plein,
daar klinkt een marslied van soldaten.
Wat zouden dat voor strijders zijn !

Refrein

En vrolijk klinkt het wijd en zijd :
"Wij melden u de nieuwe tijd !"
Gij Dietse gouwen, reikt elkaar de hand,
W.A. marcheert, de Wacht marcheert
voor ons volk en vaderland    (bis)

Beluister dit lied in de V.M.O.  versie :